Welkom bij de site van Vergeten Zaken. Dit is de titel van het project wat als doel in zich heeft om ‘vergeten zaken’ weer zichtbaar te maken en op de kaart te zetten, zowel in beeld als in locatie en in tekst in de vorm van verhalen. Uitgangspunt daarbij is om bijna onzichtbare elementen in gevels en/of restanten in typografie in de gevels, tegels of ornamenten in heel Rotterdam die een ‘vergeten zaak’ verraden, opnieuw zichtbaar te maken in de vorm van o.a. fotografie maar ook op zoek te gaan naar de verhalen die bij dit ‘bedrijf’ of bij deze ‘zaak’ horen. Om uiteindelijk in kaart te brengen welke vergeten zaken er waren in Rotterdam. Hoe de sociale cohesie was in de wijken in vervlogen tijden. We zijn geen historici, maar zijn wel geïnteresseerd in het verleden van de stad Rotterdam. 



 

 

 

 

 

Zaak 42: 

Schoenreparatiebedrijf

Spoorsingel 57A

Het moet rond 1936 geweest zijn dat Elias Cohen met zijn vrouw Sophia op de Spoorsingel 57A kwamen wonen, samen hun zoon Isidore Bernard Cohen en dochter Marianne Helena. En dan loopt het spoor een beetje dood. Tot die tijd vinden we ook geen bewoner met een schoenreparatiebedrijf. Toch zien we in de gevel de sporen van deze vergeten zaak. Maar wat is er met dit gezin gebeurd?

--------------------------------------------------------

Zaak 57

Specerijen en Bakkerswaren 

E.A. van Esso

Voor altijd op mijn netvlies

Sinds we begonnen zijn met het vastleggen van ‘Vergeten Zaken’, kan ik niet meer door de stad fietsen zonder de opschriften te herkennen. Het is net of je meer onderdeel van de Rotterdamse geschiedenis bent geworden. Daar waar onze fotograaf, Jaap Van Leeuwen, de locaties nauwkeurig in beeld heeft, moest ik het soms doen met een foto op mijn computer en een straatnaam. Maar dat verandert langzamerhand. Zo fietste ik laatst langs de Schie richting Delft en nam op de terugweg even een zijstraat net voor het Mathenesserplein, de Craandijkstraat in. En ja hoor, ik herkende de groene tegels met ingelegde witte letters van de foto. SPECERIJEN EN BAKKERSWAREN op de Aelbrechtskade en in de Craandijkstraat, het opschrift E.A. VAN ESSO 1925. Het gebouw is inmiddels omgebouwd tot een appartementencomplex. 

Eliazer Mozes, geboren in 1882 trouwde met Eleonora Johanna Elisabeth van Perlstein(1862). Eliazer was groot-importeur van specerijen en bakkerswaren, klein begonnen in Meppel en op een gegeven moment verhuist naar Rotterdam. In de fabriek werden de specerijen gemengd die een bakker, en in het bijzonder de banketbakker, nodig had voor de bereiding, zoals kaneel en kruidnagel.

In 1914 zit het bedrijf nog op het Van Alkemadeplein 22a maar in 1926 verhuizen ze naar de Aelbrechtskade no 18 en later no 30. De zaken gaan goed. In 1926 liet hij op het nog onbebouwde Aelbrechtskade een modern fabriek bouwen. Het bedrijf bestaat in 1929 25 jaar. In 1936 liet Eliazer zijn tweede naam Mozes veranderen in Andries. Wellicht ingezet door het toenemende antisemitisme in Europa. En dan komt de IIWO.

Terwijl de naam Esso eerder associatie oproept met benzine is de verrassing is groot als we bij het Joods Erfgoed Rotterdam stuiten op de familienaam Van Esso. Onthutst zijn we als we het hele verhaal achter deze zaak lezen. 

Het echtpaar woonde in Rotterdam, eerst op de Heemraadssingel 213b en later in het chique pand no 249 op de hoek van de Mathenesserlaan.  Ze kregen drie kinderen, waarvan er twee in Auschwitz stierven. De docher die de oorlog overleefde, emigreerde na de oorlog naar de V.S. Maar het verhaal loopt nog slechter af. Het echtpaar pleegde zelfmoord toen ze ondergedoken zaten in Wassenaar. Na de oorlog werd het bedrijf voortgezet tot ±1963, nog onduidelijk door wie. 

Maar dit vergeten verhaal zal ik voor altijd op mijn netvlies hebben als ik langs de Schie fiets. 

Met dank aan het Joods Erfgoed Rotterdam



 

 Zaak 8: 

Bakkerij van der Ham 

Hillevliet

Het pand op de Hillevliet ziet er verlaten uit. De in mozaïek ingelegde steentjes verraden de naam van bakkerij van der Ham. Vele prijzen heeft hij in de wacht gesleept. Na 36 jaar dienstverlening verlaten ze in 2003 het pand. Ze zien er geen brood meer in. De liefde voor het vak is Theo nooit kwijtgeraakt. Dat is van opa op vader, op zoon doorgegeven. Een echt familiebedrijf. Benieuwd naar het hele verhaal van Theo? We werken aan een boek over de ondernemers van weleer.

 

 








Zaak 94: 

Slager A. van der Wel

Rodenrijselaan 45B 

Yes, gevonden! De letters op het winkelpand van de Rodenrijselaan 45 b, welke straat vroeger met ‘sch’ werd geschreven, had al een tijdje onze aandacht. Misschien dat het komt door de gouden letters. Ik schat dat het de Copperplate is, een lettertype ontworpen door Frederic W. Goudy. In 1901 uitgebracht door American Type Fouders. Het is een letterset in kapitalen. De ‘A’ en de ‘W’ zijn bij deze naamplaat in beginkapitalen gezet en de rest in kleinkapitaal. De letters doen denken aan steenhouwen. Niet zo geschikt voor lopende tekst.

 






Zaak 114: 

Manufacturenzaak

Noordmolenzaak 76

Begin dit jaar is er een bijzondere maar treurige ontdekking gedaan in het Oude Noorden. Bij het ontmantelen van een gevel in de Noordmolenstraat. Naast de winkel van Zeeman zat voorheen de winkel Roman Store. Toen het pand verbouwd ging worden, kwamen de teksten ‘Uw adres” en “Het Wonder” tevoorschijn. Veel mensen werden nieuwsgierig naar het verhaal achter deze woorden. Door het stadsarchief werd de historie van het pand onderzocht en dat verhaal greep terug op een treurige gebeurtenis. De winkel van Israël Levi de Winter was een manufacturenwinkel met de naam ‘Het Wonder’. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij met zijn gezin op transport gezet naar Auswitz. Hij stierf in september 1942, evenals zijn vrouw en dochtertje van vijf jaar. Zo komt er met het blootleggen van een gevel ook een levensgeschiedenis aan het licht die belangrijk is om verteld te worden. Het Historisch Genootschap Roterodamum, Stichting Loods 24 en het Joods Kindermonument hebben in een brief aan het stadsbestuur met klem opgeroepen om de bijzondere gevel te behouden. Inmiddels kunnen we melden via het AD dat de letters zijn gerenoveerd en teruggeplaatst.*